Conflict en gevolgen
Wereldwijd zijn 20 miljoen mensen op de vlucht. Van dit totaal aantal vluchtelingen wordt 25% opgevangen in Europa. De laatste twee jaar vragen daarvan jaarlijks minder dan 10.000 mensen om bescherming in Nederland.
Op dit moment wonen 22.000 mensen in ruim 45 asielzoekerscentra (25% van de asielzoekerscentra is gesloten sinds 2006). Een groot deel van hen is afkomstig uit landen waar geweld en onderdrukking aan de orde van de dag zijn. Dat zijn landen die wereldwijd veel 'vluchtelingen genereren' zoals Afghanistan, DR Congo, Irak, Soedan, Somalië en Tsjetsjenië. Ruim 8.000 daarvan zijn kinderen en jongeren. Het Generaal Pardon raakt bijna de helft van de mensen die nu in de centra wonen. De verwachting is dat het aantal asielzoekerscentra en het aantal kinderen en jongeren dat er gehuisvest wordt de komende jaren gelijk zal blijven of zelfs weer zal groeien.
Problematiek
Jonge vluchtelingen in Nederland leven in moeilijke omstandigheden. Hun thuis is een asielzoekerscentrum, waar zij met veel gezinnen dicht op elkaar wonen. Het verleden heeft sporen achtergelaten, de toekomst is nog onzeker. Vluchtelingen moeten tijdens hun leven een aantal indringende ervaringen verwerken:
- Geweld, oorlog en onderdrukking waarvoor uiteindelijk ook gevlucht is;
- Het gedwongen afscheid van alles wat dierbaar en vertrouwd is zoals het eigen land, familie en vrienden, huis en bezit, werk en de sociale positie die iemand daarmee heeft;
- Een asielprocedure met onzekerheid, gebrek aan privacy en gedwongen nietsdoen;
- Een nieuw leven opbouwen in een ander land.
Het leven in een asielzoekerscentrum
In 2003 is een kwalitatief onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen het verblijf op het asielzoekerscentrum (Nina de Ruuk, David Ingleby, Universiteit van Utrecht) zelf beleven. Het centrum ervaren ze doorgaans als onveilig en saai. Ze hebben te maken met ouders en andere bewoners met psychische, psychiatrische of lichamelijke problemen. Ze schamen zich voor hun armoedige leefsituatie en ervaren weinig begrip van Nederlandse leeftijdsgenoten of volwassenen. Hierdoor voelen ze zich 'anders'. Naar school gaan vinden de meeste kinderen prettig, omdat het afleiding biedt en omdat ze kunnen laten zien wat ze waard zijn.
Toch zijn asielzoekerskinderen ook gewoon kinderen; creatieve kinderen, lastige kinderen, geweldige sporters, muzikale talenten. Kinderen die gevlucht zijn hebben volgens artikel 39 van de Rechten van het Kind extra zorg en aandacht nodig. Ze hebben net als alle kinderen recht op een omgeving die goed is voor hun gezondheid, zelfrespect en hun ontwikkeling. Kinderen geven zelf aan dat ze vooral geaccepteerd en erkend willen worden, hetzelfde willen zijn als andere kinderen, erbij willen horen.